Zapobieganie alergiom
Przytoczenie szczegółowego przeglądu metod leczenia alergii w tej książce jest niemożliwe. Omówimy pokrótce aktualną sytuację podkreślając jednocześnie, że nie istnieje żadna cudowna pigułka, która leczyłaby wszystkie postacie alergii, mamy natomiast zespół środków, które umiejętnie połączone, pozwalają opanować większość schorzeń.
Profilaktyka w medycynie jest ciągle modna — zgodnie ze starym porzekadłem: „Lepiej zapobiegać, niż leczyć". Warto od razu wyjaśnić, że owa profilaktyka nie może sobie rościć prawa do absolutnej skuteczności, co oznacza, że całkowite zapobieżenie wystąpieniu bądź utrzymywaniu się choroby alergicznej jest niemożliwe. Zapewnienie pacjentom komfortowego trybu życia jest wprawdzie osiągalne, nie da się jednak wyeliminować predyspozycji, które, jak się przekonaliśmy, są wrodzone i dziedziczne. Nie stanowi to wszakże powodu, aby zanie-
ALERGIE POD MIKROSKOPEM
dbywać profilaktykę. Zapobiegamy przecież chorobom sercowo-naczyniowym, chociaż wiemy, że nie zdołamy uniknąć wszystkich zawałów mięśnia sercowego. Profilaktyka zaczyna się już w okresie ciąży, przede wszystkim od rezygnacji z palenia tytoniu przez matkę.
W przypadku alergii zapobieganie polega na unikaniu bądź opóźnianiu pierwszych masowych kontaktów z alergenami, głównie z roztoczami kurzu domowego, zwierzętami czy pyłkami. Ustalono bowiem statystycznie istotną zależność między datą urodzenia a uczuleniem na dany alergen. Na przykład w krajach północnych dzieci urodzone zimą szybko uczulają się na pyłki brzozy, ponieważ dojrzewanie i rozprzestrzenianie się tych alergenów zbiega się z ich pierwszymi spacerami.
Po uczuleniu zapobieganie może się również opierać na unikaniu alergenów. Jest to możliwe w przypadku zwierząt domowych, częściowo wykonalne w przypadku roztoczy kurzu domowego, lecz niestety niemożliwe w przypadku pyłków.
Zwierzęta domowe, bez względu na to, czy są małe (kot, świnka morska, chomik, królik, mysz) czy też duże (koń), stanowią groźne źródło alergenów (szczególnie kot i koń). Polepszenie samopoczucia czy wyleczenie astmy wywołanej obecnością kota bądź konia jest na ogół niemożliwe, dopóki zwierzę nie zostanie usunięte z oto-
ZAPOBIEGANIE ALERGIOM
czenia dziecka. Tu pojawia się problem natury uczuciowej: w dużych miastach zwierzęta coraz częściej pełnią rolę namiastki przyrody i uczuć, toteż rozstanie bywa bardzo bolesne. Trzeba zatem uzmysłowić dziecku, że jest zmuszone dokonać wyboru między zwierzęciem a własnym przyszłym zdrowiem. W razie niepowodzenia pozostaje jeszcze odczulanie, oznacza ono jednak przypuszczalnie trzy do czterech lat zastrzyków umożliwiających „tolerowanie" zwierzęcia, do którego chory jest tak bardzo przywiązany, że nie może się z nim rozstać. Roztocza kurzu domowego są ogromnie rozpowszechnionymi alergenami, często stanowiącymi przyczynę alergii oddechowych. Udało się ustalić związek między ilością roztoczy w sypialni a stanem zaawansowania astmy, określanym na podstawie liczby hospitalizacji na ostrym dyżurze. Pewne doświadczenia, podczas których astmatyków umieszcza się w całkowicie odizolowanym środowisku pozbawionym roztoczy, wykazują zbawienne skutki tego typu profilaktyki, znacznie łagodząc dolegliwości. Jednakże takich środków nie da się zrealizować w codziennym życiu, toteż walka z roztoczami ucieka się do różnych metod: okrywania materaca, jaśków i poduszek pokrowcami, ograniczania powierzchni dywanów i wykładzin dywanowych, zastępowania pierza tworzywami syntetycznymi, silnego wietrzenia sypialni w celu
ALERGIE POD MIKROSKOPEM
zmniejszenia wilgotności względnej i uniknięcia zbyt wysokiej temperatury, regularnego odkurzania sypialni i pościeli, wreszcie stosowania substancji roztoczobójczych.
Aby uniknąć pyłków kwiatowych, trzeba by zamknąć się w domu ryglując drzwi i okna na całą najprzyjemniejszą porę roku, czyli wiosnę. To nie do pomyślenia, zawsze można jednak radzić alergikom, by zrezygnowali z wyjazdów na wieś i pikników w plenerze w okresach największego pylenia. Jednakże bez względu na to, jakimi motywami kierują się osoby zainteresowane, powyższe środki zapobiegawcze są uciążliwe i trudne do stosowania przez dłuższy czas. Dlatego też realizowane są tylko w przypadku noworodków wysokiego ryzyka.